İlim öğrenmek neden önemlidir? Rahatsız edici derecede dürüst bir cevap
İzmir’de yaşayan 28 yaşında biri olarak şunu net söyleyerek başlamak istiyorum: İlim öğrenmek kutsal bir romantizm değil, bazen oldukça yorucu, bazen de insanın bütün ezberlerini dağıtan bir süreç. Hatta dürüst olayım, bazı insanların hiç girmek istemeyeceği türden bir aynaya bakma hali.
Ama aynı zamanda şunu da net söyleyeyim: İlim öğrenmek neden önemlidir? sorusunun cevabı “daha iyi iş bulursun” gibi yüzeysel motivasyonlara sıkıştırılamayacak kadar derin. Çünkü mesele sadece bilgi biriktirmek değil; insanın dünyayla, kendisiyle ve başkalarıyla kurduğu ilişkiyi yeniden kurması.
Ve evet, bu bazen rahatsız edici.
İlim öğrenmek neden önemlidir? Çünkü cehalet sandığınız kadar masum değil
Sosyal medyada her gün gördüğüm bir şey var: herkes her konuda uzman. Ekonomi, sağlık, psikoloji, tarih… Sanki Google’a iki soru soran herkes doktora tezini tamamlamış gibi davranıyor. İşte tam burada ilim öğrenmenin neden önemli olduğu sert bir şekilde ortaya çıkıyor.
Çünkü bilgi eksikliği sadece “bilmiyorum” demek değildir. Yanlış bilgi, yanlış karar üretir. Yanlış karar ise hayatı etkiler. Bunu abartı sananlar genelde bir süre sonra kendi hatalarının bedelini ödeyerek fikir değiştiriyor.
Ama şu soruyu sormak gerekiyor:
Gerçekten öğrenmek mi istiyoruz, yoksa sadece haklı çıkmak mı?
Cehaletin konforu
İlim öğrenmek neden önemlidir? Çünkü cehaletin garip bir konforu vardır. İnsan bilmediği şeyi sorgulamaz, dolayısıyla rahatsız da olmaz. Ama bilgi arttıkça huzursuzluk da artar. Bazı gerçekler insanın “keşke bilmeseydim” dedirtecek kadar ağır olabilir.
Şunu çok net gözlemliyorum: İnsanlar çoğu zaman öğrenmekten değil, düşünmekten kaçıyor. Çünkü düşünmek sorumluluk getirir.
İlim öğrenmenin güçlü yönleri: Gerçek özgürlük klişe değil
İlim öğrenmenin en güçlü yanı bana göre özgürlük üretmesidir. Ama bu özgürlük “her şeyi yapabilirim” özgürlüğü değil; “ne yaptığımı anlayabilirim” özgürlüğü.
Bir örnek vereyim:
Bir konuyu gerçekten bilen biri, sosyal medyada dolaşan her iddiaya atlamaz. Hemen inanmaz. Hemen paylaşmaz. Biraz durur, düşünür.
Ve bu bile günümüzde devrim sayılır.
Bilgi insanı yavaşlatır
Garip ama gerçek: İlim öğrenmek insanı hızlandırmaz, yavaşlatır. Çünkü öğrenen insan daha çok soru sorar. Daha çok kontrol eder. Daha çok şüphe eder.
Sosyal medya çağında bu bir “dezavantaj” gibi bile görülebilir. Çünkü hızlı tepki verenler daha çok görünür oluyor. Ama görünür olmak, doğru olmakla aynı şey değil.
Şu soruyu sormak lazım:
Hızlı bilen mi kazanıyor, yoksa doğru düşünen mi?
Daha iyi karar alma becerisi
İlim öğrenmek neden önemlidir? Çünkü hayat kararlarla dolu. Ve çoğu insan kararlarını hisleriyle veriyor, sonra da “neden böyle oldu” diye düşünüyor.
Bilgi burada devreye giriyor. Öğrenen insan, en azından seçeneklerini daha bilinçli görür. Hataları tamamen ortadan kaldırmaz ama hatanın türünü değiştirir: daha bilinçli hatalar yaparsınız.
Bu kulağa kötü geliyor olabilir ama aslında ilerlemenin tek gerçek yolu bu.
İlim öğrenmenin zayıf yönleri: Kimse konuşmak istemiyor ama var
Şimdi biraz tatsız kısma gelelim. Çünkü her şey “öğrenmek güzeldir” motivasyon posterinden ibaret değil.
İlim öğrenmenin de zayıf tarafları var ve bunları konuşmazsak eksik kalırız.
Bilgi yükü ve zihinsel yorgunluk
Her şeyi öğrenmeye çalışmak diye bir tuzak var. Buna çok sık düşüyoruz. Özellikle sosyal medyada sürekli içerik tüketen biriysen, bir noktadan sonra bilgi değil, gürültü birikiyor.
Ve gürültü arttıkça düşünme kalitesi düşüyor.
Bunu İzmir’de kafelerde otururken bile gözlemliyorum: herkes bir şey okuyor, bir şey izliyor ama kimse derinleşmiyor. Bilgi var ama anlam yok.
İlim öğrenmek neden önemlidir? sorusunu sorarken şunu da sormak gerekiyor:
Gerçekten öğreniyor muyuz, yoksa sadece tüketiyor muyuz?
Yanlış bilgiyle doğru bilginin savaşını yönetmek
Bir başka sorun da şu: Her bilgi değerli değil. Hatta bazı bilgiler düpedüz zararlı.
Ama sorun şu ki, internet çağında doğru ile yanlış aynı hızda yayılıyor. Hatta yanlış olan çoğu zaman daha hızlı yayılıyor çünkü daha dramatik.
Bu durumda öğrenmek sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda filtreleme becerisi haline geliyor. Ve bu beceri çoğu insanda yok.
Sosyal medya çağında ilim öğrenmek: Bildiğini sanma hastalığı
Şimdi biraz tartışmalı bir şey söyleyeceğim: Sosyal medya, ilim öğrenmeyi kolaylaştırmadı, çoğu insan için zorlaştırdı.
Çünkü insanlar artık bilgiye ulaşmıyor, bilgiye maruz kalıyor.
Ve maruz kalmak, öğrenmek değildir.
Yüzeysel bilgi tehlikesi
Bir konu hakkında üç video izleyip kendini uzman sanmak günümüzün en yaygın yanılgısı. Bu yüzden tartışmalar da derinleşmiyor, sadece ses yükseliyor.
İlim öğrenmek neden önemlidir? Çünkü yüzeysel bilgi insanı özgürleştirmez, sadece daha ikna edilebilir yapar.
Şu soruyu sormak gerekiyor:
Bildiklerimiz mi bizi yönetiyor, yoksa bildiğimizi sandıklarımız mı?
Algoritmaların bilgiye etkisi
İlginç bir durum var: insanlar artık neyi öğreneceğine tamamen kendisi karar vermiyor. Görmek istediği şeyleri görmesi sağlanıyor.
Bu da öğrenmeyi daraltıyor.
Yani bilgi artıyor ama çeşitlilik azalıyor.
İlim öğrenmek neden önemlidir? Çünkü insanı insan yapan şey budur
Şimdi en temel noktaya gelelim.
İlim öğrenmek neden önemlidir? Çünkü insan, öğrendikçe insan olur.
Bu romantik bir cümle gibi duruyor olabilir ama aslında oldukça sert bir gerçeklik içeriyor. Öğrenmeyen insan, çoğu zaman başkalarının düşüncelerini tekrar eder. Öğrenen insan ise en azından kendi düşüncesini kurmaya çalışır.
Kimlik ve bilgi ilişkisi
İnsan kimliğini sadece duygularla değil, bilgilerle de kurar. Ne bildiğin, neye inandığını etkiler. Neye inandığın da nasıl yaşadığını belirler.
Bu yüzden öğrenmek sadece akademik bir faaliyet değildir. Hayatın kendisidir.
Rahatsız edici soru: Gerçekten öğrenmek istiyor muyuz?
Burada biraz provoke edici bir soru sormak istiyorum:
Eğer öğrendiğimiz şeyler bizi değiştirecekse, yine de öğrenmek ister miyiz?
Çünkü çoğu insan öğrenmeyi sever gibi görünür ama değişmeyi sevmez. Oysa gerçek öğrenme, değişimle gelir.
Bu yüzden birçok kişi “öğreniyorum” der ama aslında sadece “aynı kalmayı öğrenir.”
Son söz değil, açık bir tartışma alanı
İlim öğrenmek neden önemlidir? sorusunun tek bir cevabı yok. Ama net olan şu: öğrenmek, konforlu bir süreç değildir. Hatta çoğu zaman konforu bozar.
Güçlü tarafı, insanı daha bilinçli, daha farkında ve daha özgür hale getirmesidir. Zayıf tarafı ise insanı rahatsız etmesi, sorgulatması ve bazen yalnız bırakmasıdır.
Ama belki de asıl soru şudur:
Konfor içinde yanlış kalmak mı daha iyi, yoksa rahatsızlık içinde doğruyu aramak mı?
Bugün “İlim öğrenmek neden önemlidir” üzerine güzel bir yolculuk yaptık. Btibbimedikal ile daha fazla içerik için takipte kalın!