Kategori: Makaleler

Giriş: Bir Malzemenin Siyasetle Buluşması Efe kalsiyum sülfat ne zaman kullanılır? Bu soruyu ilk duyduğumda aklıma inşaat ve tıp alanlarındaki somut uygulamalar geldi. Plaster, alçı ya da kalıp yapımında karşımıza çıkan kalsiyum sülfat, belirli bir görevi, belirli bir bağlamı vardır. Fakat bu yazıda bu malzemenin teknik tanımından öte, bizde uyandırdığı düşünsel çağrışımlarla siyasal bağlamda bir analizi ortaya koymak istiyorum. Bu metne, güç ilişkileri ve toplumsal düzen üzerine kafa yoran bir insanın meraklı ve analitik bakışıyla başlıyoruz. “Efe kalsiyum sülfat ne zaman kullanılır?” sorusunun yanıtını, iktidar, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi gibi siyaset biliminin temel kavramları üzerinden bir düşün deneyine dönüştüreceğiz.…

Giriş: Su ve Kanal İştirak Bedeli Üzerinden Siyaseti Okumak Toplumsal düzeni, güç ilişkilerini ve yurttaşlık pratiklerini düşündüğünüzde, çoğu kişi gözünü kamu hizmetlerinden, özellikle de temel altyapı hizmetlerinden uzak tutar. Ancak su ve kanal iştirak bedeli gibi rutin idari uygulamalar, devletin meşruiyetini ve yurttaş katılımını sorgulamamız için bir mercek sunar. Kim öder, nasıl öder, hangi kurumlar bu bedeli tahsil eder, ve bunların arkasındaki ideolojik çerçeve nedir? Bu sorular, sadece maliye politikası ya da belediyecilik değil, aynı zamanda iktidar, demokrasi ve yurttaşlık kavramlarını tartışmaya açar. İktidarın Mikro Gösterimleri: Kurumlar ve Bedeller İktidar, yalnızca yasama ve yürütme organlarında tezahür etmez; aynı zamanda günlük…

Kaderiyye’nin Temelleri ve Tarihsel Kökenleri Geçmişi anlamak, bugünümüzü yorumlamak için bir pusula işlevi görür; insan düşüncesinin derinliklerine indiğimizde, fikirlerin ve inançların tarihsel evrimini görmek mümkündür. Kaderiyye, İslam düşünce geleneğinde özgür irade ve kader tartışmalarının merkezinde yer alır. Adını, kelime anlamıyla “kaderi belirlemede insanın rolünü vurgulayan” yaklaşımından alır ve özellikle 8. yüzyılda, Emevî ve Abbâsî dönemlerinde ortaya çıkan entelektüel tartışmalar bağlamında şekillenmiştir. Erken İslami Tartışmalar: Kader ve İnsan İradesi Kaderiyye’nin ortaya çıkışı, İslam’ın ilk yüzyıllarında Müslüman topluluklar arasında kader anlayışı ve ahlaki sorumluluk konularının tartışıldığı döneme dayanır. Ebû Hâzim ve Mâlikî kaynaklar, Kaderiyye’nin, insanın kendi eylemlerinden sorumlu olduğunu savunduğunu gösterir. Bu…

Derece ve Kademe Nasıl İlerler? Bir Yolculuğun İç Sesinden Düşünceler Sabah kahvemi yudumlarken bir an düşündüm: “Acaba ben bu işyerinde ne kadar ilerleyebilirim?” Ya da daha genel bir ifadeyle: “Derece ve kademe nasıl ilerler?” Bu soru, sadece bir memurun değil, kariyerinin başındaki gencin, işini onurlandırmaya çalışan emeklinin veya yılların deneyimiyle birikmiş birinin bile aklını kurcalayan bir merak. İçten içe hepimiz bir merdivenin basamaklarını tırmanmak, hak ettiğimiz değeri görmek isteriz. Peki bu basamaklar nasıl belirlenir, hangi kurallara göre yükseliriz? Derece ve Kademenin Tarihsel Kökenleri Derece ve kademe kavramı, modern kamu yönetimi ve bürokratik sistemlerle birlikte şekillenmiştir. 18. yüzyılın sonları ve 19.…

Google Fotoğraflar’da Fotoğrafları Boşaltmanın Hem İyi Hem de Kötü Yanları Google Fotoğraflar… Adını duymayan yoktur. Bulut depolama deyince akla gelen ilk uygulamalardan biri, belki de en popüler olanı. Bu uygulama sayesinde telefonunuzun hafızasında yer kaplayan, kaybolmaktan korktuğunuz anıların dijital versiyonlarını güvenli bir şekilde saklayabiliyorsunuz. Ama şu bir gerçek ki, her sistemin olduğu gibi Google Fotoğraflar’ın da güçlü ve zayıf yanları var. Birçok kullanıcı fotoğrafları “boşaltmak” ya da “silmek” konusunda ne yapması gerektiğine tam olarak karar veremiyor. Hem fotoğrafları boşaltmanın faydalarını, hem de bu işin beraberinde getirdiği sorunları derinlemesine inceleyeceğiz. Fotoğrafları Boşaltmanın Faydaları 1. Depolama Alanı Kazanmak: Hayatınızdaki En Güzel Özgürlük…

İstihkâm Ne Demek TDK? Tarihsel Bir Perspektif Geçmişin izlerini takip etmek, bugünle olan bağlarımızı anlamanın en etkili yollarından biridir. Bu bağlamda, “İstihkâm ne demek TDK?” sorusu, sadece bir sözlük tanımından ibaret değildir; tarih boyunca toplumsal, askeri ve mühendislik bağlamlarında farklı anlamlar kazanmış bir kavramın kapısını aralar. TDK’ya göre istihkâm, “savunma ve tahkimat işlerini yapan, siper ve tahkimat kuran iş” olarak tanımlanır. Ancak bu basit tanım, Osmanlı’dan modern Türkiye’ye kadar uzanan tarihsel süreçte farklı toplumsal ve teknik boyutlarıyla genişler. İstihkâmın Kökenleri ve Osmanlı Dönemi İstihkâm kelimesinin kökeni Arapça “istihkām” (sağlamlaştırmak, tahkim etmek) sözcüğüne dayanır. Osmanlı İmparatorluğu’nda özellikle 16. yüzyıldan itibaren topçuluk…

Gelincik Kaç Yılında Çekildi? Sinemanın Derinliklerine Yolculuk Gelincik… Bu kelimeye her ne kadar bir kuytu odada yanan tek lambanın ışığında oturan bir adamın hüzünlü bakışları gibi bir anlam yüklesem de, aslında “Gelincik” filmi, biraz da tanımadığımız dünyaların kapılarını aralamamıza yardım eden bir hikaye. Ancak film, zamanla bir dönem, bir dönemin duygusal haritası ve toplumsal bir bağlamı haline geldi. Gelincik’in hangi yıl çekildiği sorusuna gelmeden önce, bu yapımın ne kadar özel olduğuna dair birkaç söz etmem gerektiğini düşünüyorum. Bir Zamanlar, Bir Gelincik Birçok insan için Gelincik, 2015 yılında vizyona girmesiyle tanınan bir yapım olsa da, aslında onun geçmişi çok daha derinlere…

Gazete Düzenleyen Kişiye Ne Denir? Bir Bakış İstanbul’da, her gün bir sürü farklı insanla karşılaşıyorum. Yolda yürürken, metrobüsün içinde, bir kafede otururken… Ama bugüne kadar, gazeteyi elime alıp okumaya başladığımda, içinde birinin emeği olduğunu hep hissederim. Gazeteler, her gün hayatımızın bir parçası olsalar da, içeriklerini düzenleyen kişinin kim olduğunu hiç düşünmedim. Hani o başlıkları, haberleri, fotoğrafları ve yazıları bir araya getiren kişi var ya, ona ne denir? Gerçekten merak ettim. İşte böyle bir soruyla başladım bu yazıyı yazmaya. Ve kendimi, içimdekileri dökmek isteyen bir kişi gibi buldum. Şimdi size bu sorunun cevabını, gazetelerin ardındaki o gizli iş gücünü ve aslında…

Fransa’nın Resmi Adı Nedir? Bir Ülkenin Kimliği Üzerine Düşünceler Fransa denince aklınıza ne gelir? Kimilerine göre şarap, kimilerine göre Eiffel Kulesi, kimilerine göreyse romantizm ve moda. Ama bir ülkenin ismi, o ülkenin kimliğini yansıtan en temel şeylerden biri, değil mi? Peki, Fransa’nın resmi adı nedir? Hadi gelin, bu soruyu biraz derinlemesine inceleyelim ve Fransa’nın tarihsel, kültürel ve sosyal kimliğini, adının arkasındaki anlamları birlikte keşfedelim. Fransa’nın Resmi Adı: “Fransa Cumhuriyeti” Fransa’nın resmi adı, çok klasik bir şekilde, “Fransa Cumhuriyeti”dir. Ama ne demek bu? “Cumhuriyet” demek, halkın egemenliği ve halkın yönetime katılımı demek. Fransa, 1792’de monarşiyi yıkarak Cumhuriyet rejimine geçiş yaptı. O…

Giriş: Köpük ve İnsan Deneyiminin Felsefesi Bir mutfakta sabah kahvesini hazırlarken, kaynayan sütün üzerinde oluşan kabarcıkların yüzeyinde nazikçe yükseldiğini görmek sıradan bir an gibi görünebilir. Ama bir an durup düşünün: Bu kabarcıkların varlığı bize ne anlatıyor? Etik, epistemoloji ve ontoloji açısından bakarsak, basit bir “köpük kesici” eylemi bile insan deneyiminin temel sorularını gündeme taşıyabilir. Soru şudur: Bir şeyi yok etmek, hatta sadece estetik bir düzeltme yapmak, onun ontolojik statüsünü etkiler mi? Bilgi kuramı açısından, kabarcıkları kesmekle kazandığımız bilgi, gözlemlerimizden doğan anlam ile eylemin etik sınırları arasında nasıl bir denge kurar? Bu yazıda, köpük kesici olarak kullanılan araçlar üzerinden insanın dünyayı…